Gardentasuna administrazio publikoetan: zer da eta nola sortu eta kudeatu gardentasun atari bat [+ Arrakasta-kasuak eta aholkuak]

Rate this post

Administrazio publikoen gardentasunak garrantzi berezia hartu du azken urteotan, eta, zalantzarik gabe, goraka doan gai bihurtu da.

Arrazoi nagusia da hainbat toki-administraziok, autonomia-erkidegok edo diputaziok, besteak beste, araudi berrien eskakizunetara egokitu behar izan dutela, eta ezarritako baldintzak bete behar izan dituztela.

Horietako batzuek primeran bete dute beren zeregina, neurri handi batean, beren erakundeetan dituzten baliabide onengatik.

Ikus, adibidez, arlo horretan espezializatutako zuzendaritza-taldeen eta/edo teknikarien kasua.

Beste administrazio batzuek, ordea, hobetzeko tarte handia dute oraindik egungo legeetan jasotakoari erantzuteko.

Gehienak, aurrekoen guztiz kontrako arrazoi batengatik: gaia modu eraginkorrean bereganatuko duen teknikaririk edo/eta ezagutzarik ez izatea.

Egia da 19/2013 Legea, gardentasunari, informazio publikoa eskuratzeko bideari eta gobernu onari buruzkoa, indarrean sartzearekin batera, administrazio publikoek, beren web-orri guztietan, gardentasun-atari bat izan behar zutela, aipatutako legearen eskakizunei erantzuteko, baina, gaur egun, guztiek ez dute betetzen aurreikusitakoa.

Hori dela eta, post honek balio ahal izango dizu gardentasunaren arloan landu behar diren atal nagusiak zein diren gogorarazteko, egungo araudia betetzeko eta atzean ez geratzeko.

Gainera, herritarrei edukiak eskaintzeko Gardentasun Ataria modu eraginkorrean nola sortu eta kudeatu erakutsiko dut, eta gardentasunean liderrak diren erakundeen zerrenda bat emango dut.

Jarraitu beharreko adibide argiak direnak eta gaiari berme osoz heltzeko inspirazio iturri izan daitezkeenak.

Eta ez da neronek esaten dudalako, baizik eta une honetan dauden plataforma onenetako bi, mundu mailan, administrazio publikoen, alderdi politikoen, sindikatuen eta kirol-erakundeen gardentasun-maila neurtzeko: Transparencia International eta DYNTRA.


Interesa dakizuke

Administrazio Publikoan gomendatutako 60 Komunikazio, Marketin eta Gardentasun Blogak [2020]

10 arrazoi Toki Administrazioan komunikazioan espezialista bat izateko


Zer da Gardentasuna?

Gaian murgilduta bazaude, edozein erakunde publikotan egiten duzun lanagatik edo izan ditzakezun ezagutzengatik, ez dizute azaldu beharrik izango Gardentasuna zertan datzan.

Hala ere, ez dago soberan gogoratzea guztion ahotan dagoen kontzeptu bat eta testuinguruan kokatzea.

Gardentasuna, laburbilduta, erakunde publiko jakin baten jarduerari buruzko informazio egiazkoa, osoa eta erabilgarria ematean datza.

Helburu nagusia erakundeen legitimitatea bermatzea da, eta, jakina, herritarrek haiekiko duten konfiantza handitzea.

Publizitate Aktiboa eta Pasiboa

Gardentasunak, halaber, estu lotutako bi kontzeptu hartzen ditu bere baitan, eta horiek ezin hobeto erabili behar dituzu gaiari buruzko atariak kudeatzen badituzu edo herritarrek informazio publikoa eskuratzeko egiten dituzten eskaerak tramitatzen badituzu: gardentasuna edo Publizitate Aktiboa eta Publizitate Pasiboa.

Publizitate aktiboa administrazio publikoek 19/2013 Legean eta aplikagarri zaizkien gainerako araudi autonomikoetan jasotako informazioa aldizka, eguneratuta, egiaz eta modu ulergarrian argitaratzeko duten betebeharrari dagokio.

Eta, kasu askotan, post honen sarreran aipatu bezala, ez da atal hau betetzen, erakunde bakoitzak bakarrik azal ditzakeen arrazoiengatik.

Bestalde, gardentasuna edo publizitate pasiboa herritarrek erakundeei informazio publikoa eskatzeko duten eskubideari dagokio.

Informazio publikotzat hartu behar dira administrazio jakin baten esku dauden eduki edo dokumentuak – Euskarria edo formatua edozein dela ere –, baldin eta bere eginkizunak betetzean egin edo eskuratu badira.

Informazioa eskuratzeko eskaera horiek izapidetzeko, administrazio publikoek aldez aurretik ezarritako prozedura bat izan beharko lukete aspalditik.

Baina, tamalez, hori ere ez da horrela, Legea erabat indarrean sartu eta ia bost urtera.

Gardentasuna_lotutako-legeria

Gardentasuna ordenamendu juridikoan

Gaur egun, administrazio publikoen gardentasuna arautzen duten hainbat lege, arau eta dekretu daude.

Eta edozein udaletan edo beste erakunde publikotan lan egiten baduzu, ondo asko jakingo duzu guztien artean nabarmentzen den bat dagoela: lehen aipatutako 19/2013 Legea, abenduaren 9koa, gardentasunari, informazio publikoa eskuratzeko bideari eta gobernu onari buruzkoa.

Lege horrek argi eta garbi jasotzen du administrazio publikoek zer informazio argitaratu behar duten, herritar batek nola eska diezaiekeen informazioa erakundeei eta zein diren arduradun publikoek errespetatu behar dituzten Gobernu Onaren arauak.

Zalantzarik gabe, erreferentziako legea da, eta bertan oinarritu behar dira erakundeak, autonomia-erkidegoek egindakoak alde batera utzita.

Euskal Autonomia Erkidegoaren kasuan, 2/2016 Legea dugu, apirilaren 7koa, Euskadiko Toki Erakundeei buruzkoa.

Seigarren tituluan, Gobernu Irekiari buruzkoan, gardentasuna bera, datu irekiak eta herritarren parte-hartzea jorratzen dira, eta erakundeek nahitaez bete beharreko atalak zehazten dira.

Gainera, badugu 128/2016 Dekretua, irailaren 13koa, Informazio Publikoaren Sarbiderako Euskal Batzordeari buruzkoa.

Bertan, zehatz-mehatz jasotzen da gardentasuna kontrolatzeko organo espezifiko batek bereziki ezagutu beharko dituela herritarrek informazio publikoa eskuratzeari dagokionez beren jarduera-eremuko edozein euskal administrazio publikok berariaz edo ustez emandako edozein ezespen-ebazpenen aurka jartzen dituzten erreklamazioak.

Aurreragorako dago, oraingoz, gardentasun-betebeharretan eragina izango duen beste lege-proiektu bat dago: Euskal Sektore Publikoaren Gardentasunaren, Herritarren Partaidetzaren eta Gobernu Onaren Legea.

Baina hori beste kontu bat da.

Gaian adituak direnen arabera, aipatutako legeak erdira murriztuko ditu informazio-eskaerei erantzuteko gehieneko epeak, informazio publikoa eskuratzeko eskubideari lotutakoak.

Gardentasun Atari arrakastatsu bat sortzea eta egituratzea

Lege horiek berrikusi eta ezartzen dizkiguten betekizunak barneratu ondoren, zure Gardentasun Ataria sortu eta antolatzeko garaia da, zure erakundeak oraindik etxeko lanak ondo egin ez baditu.

Toki Administrazioan egin ditudan sei urteetan berrikusi ditudan atari gehienek antz handia dute.

Horiek guztiek gaikako hainbat multzotan egituratzen dute eskaini beharreko informazioa. Batzuk egokiago, eta beste batzuk ez hainbeste. Bidenabar esanda.

Hala ere, helburua beti bera da: egungo araudia betetzea eta herritarrei informazioa modu argi, erraz eta ulergarrian ematea.

Egun dauzkagun legeetan oinarrituta, eta gehiegi ez luzatzeko, egokiena da zure entitateak sortu edo berrantolatu behar duen Atariak honako atal eta/edo informazio-bloke hauek jasotzea:

Publizitate_Aktiboa

Gardentasuna edo publizitate aktiboa

Lehen bloke honetan, gardentasuna zertan datzan argi azaltzeaz eta gaiari buruzko legeria sartzeaz gain, gomendatzen dizut, gutxienez, 19/2013 Legean jasota dagoen informazio hau sartzea:

1.- Erakunde-, antolamendu- eta plangintza-informazioa: erakunde jakin baten eginkizunekin lotutako eduki guztiak, planak eta programak, memoriak, organigramak, lanpostuen zerrenda, lan-eskaintza publikoa, ondasun higigarri eta higiezinen zerrenda, eta abar luze bat.

2.- Goi-kargudunen eta arduradunen informazioa: funtzioak, hautetsien eta konfiantzazko karguen urteko ordainsariak, CVak eta harremanetarako datuak, hautetsien ondasun-aitorpenak, bidaia-gastuak, hautetsien bateragarritasunak edo karguak uzteagatik jasotako kalte-ordainak.

3.- Garrantzi juridikoko informazioa: kasu honetan, arau, txosten eta memorien proiektu eta aurreproiektuekin, akordioekin edo kontsultei emandako erantzunekin lotutako edukiak jaso ohi dira, besteak beste.

4.- Ekonomia-, aurrekontu- eta estatistika-informazioa: ekitaldi bakoitzeko aurrekontuak, aurrekontu-aldaketak, urteko kontuak, aurrekontu-egonkortasunari buruzko txostenak, urteko kontuen auditoretzako kanpo-txostenak, zorra, ratio ekonomiko-finantzarioen zerrenda eta finantza-tutoretzako adierazleak, besteak beste.

5.- Kontratuei, hitzarmenei eta diru-laguntzei buruzko informazioa: hemen garrantzi berezia dute administrazio jakin batek egindako kontratuek, bai eta emandako hitzarmen, diru-laguntza eta/edo laguntzek ere.

6.- Hirigintzari, herri-lanei eta ingurumenari buruzko informazioa: herri-lanak, hirigintza-plangintza, hirigintza-hitzarmenak edo herri-lanen kontratazioa, adibidez.

7.- Herritarrekiko harremanei buruzko informazioa: kexak, iradokizunak, alegazioak, zerbitzu-gutunak edo partaidetza-prozesuei buruzko informazio guztia emateko atala.

Informazio publikoa eskuratzeko eskubidea

Bigarren atal honetan, garrantzitsua da lan egiten duzun erakundeak informazio teorikoa ematea “informazio publikoa” kontzeptuari buruz, aplikatu beharreko araudiari buruz eta, jakina, informazio hori eskuratzeko eskubidea baliatzeko ezarritako prozedurari buruz, bai eta ekitaldi bakoitzeko datu estatistiko batzuei buruz ere.

Transparency International eta Dyntra, erakundeen gardentasun-maila neurtzeko plataformak

Gure Gardentasun Ataria sortu ondoren, legeak eskatzen dituen nahitaezko edukiekin, komeni da probak egitea eta autoebaluazioa egitea, araudia zenbateraino betetzen dugun egiaztatzeko.

Horretarako, zure lana nabarmen erraztu eta lan egiten duzun erakundeari gardenagoa izaten lagundu diezaioketen hainbat elkarte edo erakunde daude.

Transparencia Internacional España eta Dyntra besteak beste, azken urteotan gardentasunaren inguruan sortutako bi elkarte dira.

Haien zeregin nagusia da erakunde publikoen gardentasun-maila neurtzea, horretarako “gardentasun-adierazleak” izenekoak erabiliz.

.

ITATransparencia Internacional España erakundeak utiliza el ITA indizea erabiltzen du Estatu mailako 110 udal handienen gardentasun-maila neurtzeko. Hori guztia 80 adierazleko multzo integratu baten bidez.

DyntraBestalde, Dyntra plataformak erakundeetan eta Gizarte Zibilerako gobernu irekia neurtzeko eta kudeatzeko lan egiten du.

Access Info Europe, Proacceso Koalizioa, Pro Bono Publikoa, CIVIO Herritarren Fundazioa edo Akreditra dira, adibidez, funtsezko beste erakunde batzuk gardentasunaren arloan.

60 Udalen gardentasun-atari arrakastatsuak

Gorago aipatutako bi erakundeek lan sakona egiten dute udal askoren gardentasun-maila baloratzeko eta ranking guztiz objektiboak egiteko.

Lan egiten duzun udaletxea, diputazioa edo beste edozein erakunde ez badago ranking horien gailurrean, horiei begiratu bat ematea eta hobetzeko ideia batzuk ateratzea gomendatzen dizut.

Nire kasuan, eta toki-administrazio bateko langilea naizen aldetik, interesgarritzat jo dut hainbat udaletako gardentasun-atari onenetako batzuk biltzea eta zerrenda batean eskaintzea, egoki deritzozun guztietan erabili ahal izateko.

Horiek guztiak ezin hobeto egokitzen zaizkie ITA eta Dyntra indizeei eta adibide argia dira arlo horretan aurrera egin behar duten toki-erakundeentzat.

Gardentasun-atari bat behar bezala kudeatzeko aholkuak

Gardentasun Ataria sortzea eta aldez aurretik aztertu gabeko edukiak argitaratzea da administrazio ugarik, behin eta berriz, egiten duten akatsa.

Horregatik, zure erakundearen datuak azkar argitaratu aurretik, ezinbestekoa da erabiltzaileekin hobeto konektatzen eta araudia betetzen lagunduko dizuten zenbait faktore kontuan hartzea.

#1. Informazio argia, ulergarria eta eskuragarria

Gardentasun Atarian argitaratzen dituzun datuek herritar guztientzat edo gehienentzat ulergarriak izan beharko dute.

Erakutsitako informazioa ahalik eta argiena izango da, eta, jakina, komeni da edukietara iristeko modua zenbat eta zuzenagoa izan orduan eta hobea izatea.

Erabiltzailearen esperientzia erraztea, gainera, beste faktore garrantzitsu bat izan behar da, zure udalerriko bizilagunen eskaera nagusiei erantzun nahi badiezu.

#2. Aldian behin eguneratutako informazioa

Informazio argia, erraza eta erabiltzailearentzat guztiz eskuragarria izateaz gain, komeni da edukiak aldizka eguneratzeko egutegi bat ezartzea.

Gogoratu informazio zaharkitua duen webgune edo atari batek ez duela interesik pizten erabiltzailearentzat, eta ez dituela betetzen gardentasunaren arloko egungo araudiak ezarritako eskakizunak.

Beraz, behar adina denbora eta ahalegina eskaini zure dokumentuak eguneratuta mantentzeko. Hobe da kalitatea kantitatea baino.

#3. Formatu berrerabilgarrietan eskainitako informazioa

Edozein erakundek duen informazio zabala eta askotarikoa eskaintzeko erabiltzen diren formatuak ere oso garrantzitsuak dira audientziara iristeko.

Komeni da formatu berrerabilgarriak izatea. Egituratutako datu-formatuak, makinek irakur ditzaketenak.

Oro har, formatu errazenak Excel edo CSV datu-fitxategiak dira, taula moduan egituratuta aurkezten direnak.

Bestalde, testu-fitxategiak edo Word eta PDF dokumentuak, besteak beste, egituratu gabeko informazioko fitxategiak dira.

#4. Datu pertsonalen babesa bermatzea

Administrazio publikoek datu pertsonal ugari erabiltzen dituzte, eta datu horiek alde batera utzi behar dira pertsonen eskubideen aurka doan edozein eduki argitaratzerakoan.

Beraz, arreta berezia jarri beharko da horiek kudeatzerakoan, eta zuhur jokatu beharko dugu gure eginkizunak betetzean sortzen ditugun edukiekin.

#5. Formatu elebiduneko informazioa, eremu geografikoaren arabera

Euskal Herriko, Kataluniako edo Galiziako udalek, adibidez, ahalegin bikoitza egin beharko dute beti gardentasunarekin zerikusia duten eduki guztiak formatu elebidunean eskaintzeko.

Gaur egun, hainbat legek hala eskatzen dute, eta herritarren hizkuntza-eskubideak errespetatzea eta bermatzea dute helburu.

Beraz, hori ere kontuan hartu beharko duzu erabiltzaileen beharrak asetzeko, parte hartzera animatzeko eta erakundearekiko konfiantza handitzeko.

Ondorioa

Administrazio publikoen gardentasuna geratzeko etorri den gaia da, eta horrela barneratu behar dugu.

Gutxirako balio du aitzakiak jartzeak eta aldaketari aurre egitea ez saiatzeak, gure erakundeen jarduerari buruzko informazioa modu argi, erraz eta ulergarrian emateko.

Herritarrek gero eta informazio gehiago eskatzen dute agintariei eta beren gastuei buruz, baita kontu-emateari, ekonomiari, kontratazioari, diru-laguntzei edo herri-lanei buruz ere.

Eta, horretarako, gardentasun-atari ospetsuak hobetzeko aukera argia dira erakundeentzat, ezbairik gabe.

Horrela bakarrik handitu ahal izango da, pixkanaka, herritarrek eremu publikoan duten konfiantza, eta, neurri batean, erakunde publikoek duten ospe txarra desmitifikatu.

Zure erakundeak badu bere Gardentasun Ataria?

Nola kudeatu eta bete dituzue edukiak eskaintzeko eta jasotako informazio-eskaerak tramitatzeko epeak?

Gustora asko ezagutuko dut zure esperientzia. Anima zaitez eta utzi hemen azpian zure iruzkina.

You may also like

Utzi iruzkin bat

Responsable: Pedro Irusta Mendieta
Finalidad: Gestión de los comentarios de las publicaciones
Legitimación: Consentimiento de la persona interesada
Destinatarios/as: Los datos no se cederán a terceros salvo en los casos en que exista una obligación legal. Los boletines electrónicos o newsletter están gestionados por entidades cuya sede y servidores se encuentran dentro del territorio de la UE o gestionados por entidades acogidas al acuerdo EU-US Privacy Shield
Derechos: Acceder, rectificar y suprimir los datos, así como otros derechos, como se explica en la información adicional. Si no facilitas los datos solicitados como obligatorios, puede dar como resultado no poder cumplir con la finalidad para los que se solicitan

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Share This